قاعدۀ «تکریم انسان» در فقه و حقوق اسلامی
28 بازدید
نقش: نویسنده
سال نشر: 00/0/0
وضعیت چاپ : چاپ نشده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
کرامت، عطیّه¬ای الهی از جانب پروردگار به انسان بوده و تنها از جانب خداوند متعال قابل سلب خواهد بود. بر اساس برخی آیات شریف قرآن می¬توان کرامت اعطایی را به عنوان نوعی شرافت که حاکی از برخورداری از نعمت تعقّل، ارادۀ آزاد، نفخۀ الهی، و... است و همۀ انسانها به طور یکسان از آن برخوردارند، اثبات نمود و قاعده¬ای با عنوان «تکریم¬الانسان» را در تدوین قوانین حقوقی بکار گرفت. یکی از حوزه های تاثیرگذاری این قاعده، حوزه وضع مجازات، برای جرائم دارای مجازات غیر حدی است. بر اساس این قاعده، تا جایی که شیوه های غیرکیفری از حفظ ارزشهای انسانی ناتوان نمانده اند ، رفتن به سوی ابزارهای کیفری، آن هم با وضع و اِعمال مجازاتهای غیرمتناسب با جرم، خدشه ای بر کرامت انسانی است و تکیه زیاد بر مصالحی چون؛ پیشگیری عمومی و خصوصی، بازدارندگی و اصلاح بزهکار و ... به جای معیارهای تناسب جرم و مجازات، با این قاعده سازگار نبوده و استفاده ابزاری از مجرم برای رسیدن به اهداف دیگر محسوب می شود. نمونه¬هایی از احکام فقهی از جمله ارتداد، محدودیت¬های مربوط به کافر ذمّی، و نیز نمونه¬هایی از حقوق انسان از جمله حق تعیین سرنوشت، بر اساس این اصل، از حکم متعادل¬تری برخوردار خواهند شد. محدودسازی بهره جویی از مجازات اعدام و پرهیز از اجرای علنی آن از دیگر هشدارهای این قاعده بوده و لزوم بازنگری در برخی از احکام فقهی و حقوقی را نشان می¬دهد. واژگان کلیدی: انسان، کرامت ذاتی، رویکرد اسلامی، حقوق،تکریم¬الانسان.